Brak prądu może potrwać nawet kilka dni, ostrzega rządowy Poradnik bezpieczeństwa. Wtedy stracisz dostęp do wody, ogrzewania, internetu i telefonu oraz możliwość płacenia kartą.

Ten poradnik idzie za zegarem: najpierw pierwsze minuty, potem godziny, na końcu kilka dni.

Jedna rzecz od razu, bo łatwo ją pomylić. Pod numer 112 dzwonisz, gdy komuś grozi niebezpieczeństwo, na przykład przy pożarze, porażeniu prądem albo utracie przytomności. Samo zgaśnięcie światła to sprawa pogotowia energetycznego, a ono ma własny numer: 991.

Pierwsze minuty

  1. Sprawdź, czy awaria jest po stronie sieci. Energa-Operator radzi zacząć od bezpieczników, a potem zobaczyć, czy prądu nie mają też sąsiedzi w twoim budynku i w sąsiednich. Gdy cała ulica jest bez zasilania, przyczyna prawie na pewno leży w sieci. Gdy zgasło tylko u ciebie, pogotowie nie pomoże, bo nie naprawia instalacji wewnętrznej odbiorcy, a nieuzasadnione wezwanie może oznaczać koszty jego przyjazdu.
  2. Zgłoś awarię sieci pod 991. To numer pogotowia energetycznego z listy numerów alarmowych w Polsce, na tej samej liście co 992 dla gazowego. Tauron podaje, że jego numer działa całodobowo i połączenie jest bezpłatne dla klientów z jego obszaru. W dużej awarii linia się zapycha: Energa pisze, że dzwonią wtedy nawet kilkanaście tysięcy osób naraz. U niej da się zgłosić awarię także SMS-em o treści AWARIA na numer 3991 albo przez formularz na stronie. Jakie kanały ma twój operator, sprawdź na jego stronie, zanim zabraknie prądu.
  3. Zerwany przewód albo uszkodzona stacja transformatorowa to powód, by dzwonić od razu. Energa radzi w takiej sytuacji nie zastanawiać się i wybrać 991.
  4. Odłącz urządzenia. Poradnik każe odłączyć wszystkie urządzenia elektryczne od zasilania i nie podaje powodu. Najpewniej chodzi o to, by po powrocie napięcia nic nie włączyło się naraz. To nasza interpretacja, nie zapis z poradnika.
  5. Nie otwieraj lodówki ani zamrażarki. Wtedy dłużej utrzymają niską temperaturę. Ile dokładnie masz czasu, policzy timer jedzenia bez prądu.

Skąd brać wiadomości

Polska ma obecnie tylko dwa sygnały alarmowe. Ogłoszenie alarmu to ciągły, modulowany dźwięk syreny przez 3 minuty, a odwołanie alarmu to ciągły, jednostajny dźwięk syreny przez 3 minuty. Poradnik każe po usłyszeniu sygnału włączyć radio lub telewizor i stosować się do komunikatów.

Telewizor bez prądu nie zadziała, więc zostaje radio na baterie lub na korbkę.

Na liście poradnika są też krótkofalówki. Telefon traktuj oszczędnie: naładuj powerbanki i włącz tryb oszczędzania energii.

Pierwsze godziny

Najpierw ciepło. Poradnik radzi oszczędzać je i zebrać domowników w jednym pokoju. Do światła weź latarkę. Urząd Wojewódzki w Olsztynie przypomina, że świece mogą pomóc, ale trzeba z nich korzystać bardzo ostrożnie i nigdy nie zostawiać ich bez nadzoru.

Bez bieżącej wody da się zorganizować prowizoryczną toaletę. Poradnik opisuje wiadro z plastikową torbą, którą po użyciu wyrzuca się do osobnego pojemnika. Przyda się też gotówka w różnych nominałach, bo karta może przestać działać.

Jedzenie bierz w kolejności: najpierw to, co szybko się psuje. Zamknięta lodówka utrzymuje bezpieczną temperaturę przez około 4 godziny. Gdy prąd wróci, jedzenie z lodówki nadaje się do spożycia, jeśli temperatura utrzymywała się poniżej 5 °C.

Czad i ogrzewanie

Rozdział o długotrwałym braku prądu radzi przygotować ogrzewanie, czyli piecyk gazowy lub olejowy i kominek. Nie wspomina przy tym o czadzie. Czujki dymu, czadu i gazu pojawiają się dopiero w rozdziale o przygotowaniu domu.

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa opisuje czad trzema słowami: bezbarwny, bezwonny, śmiertelny. Najczęściej zatruwają wadliwe lub niesprawne urządzenia grzewcze i niedrożna wentylacja, dlatego RCB radzi nie zaklejać ani nie zasłaniać kratek wentylacyjnych. Straż pożarna dodaje, że gaz powstaje przy niepełnym spalaniu paliw, także benzyny, i może pojawić się w garażu. Stąd nasz wniosek, którego nie ma w poradniku: agregat spalinowy też spala paliwo, więc nie stawiaj go w domu ani w garażu przy domu.

Tylko czujka tlenku węgla pokaże, że czad jest w pomieszczeniu.

Od 1 stycznia 2030 roku wejdzie w życie powszechny obowiązek montażu urządzeń do wykrywania dymu i tlenku węgla, przy czym czujki tlenku węgla będą wymagane jedynie w pomieszczeniach, w których spala się paliwo. Gdy boli cię głowa, kręci się w niej albo jest ci niedobrze i podejrzewasz czad, RCB każe natychmiast przewietrzyć pomieszczenie i zasięgnąć porady lekarskiej. Gdy ktoś zasłabnie lub straci przytomność, dzwoń pod 112.

Gdy brak prądu trwa dłużej

Wtedy liczą się zapasy. Poradnik każe przygotować domowe zapasy na minimum 3 dni, a kalkulator w liście zapasów i plecaka przeliczy je na twój dom.

Sprawdź sąsiadów. Poradnik zachęca, by wiedzieć, kto może potrzebować wsparcia, a kto może je zaoferować. Urząd Wojewódzki w Olsztynie dodaje, że plan awaryjny powinien uwzględniać potrzeby osób starszych i przewlekle chorych, także tych, którym potrzebny jest sprzęt medyczny.

Nie spodziewaj się, że prąd wróci wszędzie naraz. Energa tłumaczy, że po dużej awarii elektromonterzy najpierw naprawiają linie wysokiego napięcia, potem średniego i niskiego, bo bez zasilenia głównych węzłów energia nie dotrze dalej. Twoja ulica, zasilana z niskiego napięcia, może więc dostać prąd później niż większe linie.

Gdy prąd wraca

Włączaj urządzenia po kolei, a nie wszystkie naraz. To znów nasza ostrożność, nie zapis źródła. Potem sprawdź lodówkę i zamrażarkę, a decyzję o jedzeniu podejmij według timera.

Gdzie wchodzi Waystone

Budujemy Waystone, asystenta, który ma pokazywać takie kroki bez internetu i wskazywać stronę źródłową. Jest w fazie rozwoju, nic nie jest jeszcze w sprzedaży, a odpowiada na razie po angielsku, po polsku jeszcze nie. Jak sprawdzaliśmy offline AI na pytaniach o kryzys, opisujemy w teście (po angielsku).